Een open brief aan een Duurzaam Meisje

Beste Helen Buijs,

In het artikel “Vier redenen om tegen Oekraïne te stemmen 6 april” noem je de GMO’s van Monsanto als belangrijkste reden om tegen het verdrag met Oekraïne te stemmen. Inmiddels is het referendum voorbij, maar toch wil ik nog even stilstaan bij de argumenten die je hier aandraagt. Deze argumenten werden mij namelijk voorgeschoteld in een discussie op de Facebook pagina, en ik wil graag laten zien waarom ik het hier niet mee eens ben, en waarom ik denk dat genetische modificatie, mits goed toegepast, juist kan bijdragen aan een duurzame en veilige voedselproductie.

Het artikel gaat met name in op herbicidetolerante (HT) en insectresistente (IR) gewassen. Je begint met deze uitleg voor herbicidetolerantie:

Om hun gewassen resistent te krijgen hebben ze het DNA van de plant zo aangepast dat de plant zelf een klein beetje Roundup (glyfosaat) aanmaakt. Hierdoor voelt de onkruidverdelger voor de plant aan als een eigen stof.

Ik ben erg nieuwsgierig naar de bron hiervan, want ik kan er zelf niks over vinden. Wat ik wel heb gevonden is het volgende:
Glyfosaat blokkeert het Shikimate-pathway in planten. Deze keten produceert aminozuren die noodzakelijk zijn voor de werking van het metabolisme. Zonder deze aminozuren wordt de stofwisseling stilgelegd en sterft de plant. Dit doet glyfosaat door te binden aan één enzym (EPSPS synthase) waardoor het enzym niet meer in de keten past. De resistente vorm (CP4-EPSPS synthase) bindt nog steeds aan glyfosaat, maar wordt hierdoor niet gehinderd in zijn functioneren.

“The CP4 enzyme has unexpected kinetic and structural properties that render it unique among the known EPSP synthases. Glyphosate binds to the CP4 EPSP synthase in a condensed, noninhibitory conformation.”

Door het ingebrachte gen creëert de plant dus een andere vorm van EPSPS synthase die kan functioneren onder invloed van glyfosaat. Er is geen sprake van een eigen productie van glyfosaat.

“Alles wat om de genetisch gemodificeerde gewassen heen met Roundup in aanraking komt sterft. Onkruid, maar ook gewassen die niet ‘Roundup ready’ zijn, bijtjes, vogeltjes. Op die plek zal ook nooit meer iets anders kunnen groeien dan Roundup-ready-gewassen.”

Deze keer wil ik je vragen waar het op gebaseerd is dat er na het gebruik van RoundUp niks anders dan gemodificeerde gewassen kunnen groeien. Van wat ik kan vinden is glyfosaat juist minder actief in de bodem. De effectiviteit van glyfosaat stimuleert boeren ook om minder te ploegen, wat weer gunstig is voor het bodemleven. Net als bij alle pesticiden treedt er bij veelvuldig gebruik echter wel resitentie op. Dit is waar ik o.a. op doelde met “mits goed toegepast”. Ter voorkoming van resistentie adviseren zelfs de grote agrobedrijven om niet jaar na jaar hetzelfde gewas en dezelfde pesticiden te gebruiken:

In some cases, herbicide tolerant crops have been perceived by growers
as a total weed control solution which may result in over-reliance
on a single herbicide for weed control. The result of reliance on one herbicide
for weed control is often weed shifts and the evolution of herbicide resistant weeds.

Ze sturen aan op Integrated Weed Management (IWM), waarbij alle mogelijke onkruidbestrijdingen worden gecombineerd (ploegen, herbiciden, gewasrotatie etc.)  om een economische en duurzame landbouw te creëren. Herbicidetolerante gewassen zijn daar één onderdeel van.

Het is ook nogal misleidend om te suggereren dat glyfosaat in dieren dezelfde werking heeft als in planten. Glyfosaat werkt op het “Shikimate pathway” dat specifiek in planten en sommige micro-organismen voorkomt. Hoewel er nog steeds gevolgen zijn voor dieren mits ze maar genoeg binnenkrijgen, zijn dit effecten van een heel andere schaal. Voor mensen en andere zoogdieren, vogels, vissen en ongewervelden heeft het een lage tot zeer lage toxiciteit. De toxiciteit voor waterleven lijkt vooral te komen door de oppervlakte-actieve stoffen (“surfactants” in de link) waar pesticiden vaak mee gemengd worden. Daarnaast moeten we ons dan afvragen hoe deze effecten zich verhouden ten opzichte van de alternatieven.

Ik wil niet beweren dat glyfosaat net zo onschadelijk is als water. Het feit is alleen dat boeren vóór glyfosaat ook al pesticiden gebruikten. Dan lijkt het mij onzinnig om zo op glyfosaat te focussen, als de alternatieven schadelijker zijn. Ik moet bekennen dat ik de gegevens van Nederland of zelfs Europa niet paraat heb, maar iemand heeft de acute en chronische toxiciteit van glyfosaat en enkele Amerikaans alternatieven wel al met elkaar vergeleken. Het is mogelijk dat de pesticiden die we in Europa gebruiken minder schadelijk zijn dan glyfosaat, maar dat lijkt me op dit moment onwaarschijnlijk. Als je hier wel gegevens over hebt dan ben ik daar erg benieuwd naar.

“Er werd door wetenschappers uit Italië en Frankrijk een onafhankelijk onderzoek gedaan naar de lange termijn gevolgen van het eten van Roundup ready gewassen. Dit rapport was alarmerend, ratten kregen de meest kwaadaardige tumoren.”

“Monsanto heeft dan wel het rapport dankzij het werk van een paar goed betaalde advocaten kunnen terugtrekken, maar de foto’s […] spreken voor zich […].”

Van wat ik heb begrepen was de terugtrekking van het Seralini et al., 2012 artikel niet gerechtvaardigd. Dat betekent niet dat het artikel correct was, maar alleen dat er vaker artikelen van dergelijke kwaliteit gepubliceerd worden, en die worden meestal gewoon vergeten. Maar de controverse rondom Seralini heeft ertoe geleid dat het wel teruggetrokken werd. Het valt me op dat je hier niet eens op de inhoud van het onderzoek ingaat, maar meteen de conclusie trekt dat als het onderzoek is teruggetrokken dan moet Monsanto er wel achter hebben gezeten, en als Monsanto erachter zat dan zal het onderzoek wel waar zijn. In feite was het onderzoek gewoon niet zo best. Dat gebeurt vaak genoeg in de wetenschap. Daarom wordt onderzoek  geëvalueerd en herhaald. De EFSA heeft hierna nog extra informatie verzameld van de deelstaten en de auteurs, en concludeerde dat het onderzoek onbruikbaar was:

Taking into consideration Member States’ assessments and the authors’ answer to critics,
EFSA finds that the study as reported by Séralini et al. is of insufficient
scientific quality for safety assessments.

Mocht je hierna nog steeds overtuigd zijn van Seralini’s onderzoek; zijn resultaten lieten ook zien dat mannetjes ratten langer leefden als ze RoundUp te drinken kregen. Ik mag aannemen dat je dit niet overtuigend genoeg vindt om mannen te adviseren voortaan maar RoundUp bij het ontbijt te drinken.

“Tekenend: een Monsanto lobbyist beweerde tijdens een interview met een Franse journalist dat glyfosaat zo onschadelijk is voor mensen dat je er makkelijk een heel glas van kunt drinken zonder ziek te worden.”

Over het filmpje kan ik vrij kort zijn. Dit is Dr. Patrick Moore, hij is een promotor van Golden Rice, en heeft niks met Monsanto of zelfs met pesticiden van doen. Je mag je als journalist/blogger toch wel een klein beetje schamen dat je dit niet eventjes heb opgezocht voor je het in het verhaal plakte. Het interview wordt zelfs gehouden op een Golden Rice evenement, wat bij mij twee vragen oproept:

  1. Waarom gaat de documentairemaker specifiek naar een evenement over Golden Rice om vragen te stellen over glyfosaat? Golden Rice maakt namelijk helemaal geen gebruik van glyfosaat.
    2. Waarom stelt hij deze vragen vervolgens aan iemand die geen verstand heeft van pesticiden of toxicologie?

Heb je hier een andere uitleg voor dan dat de documentairemaker bewust wilt misleiden? Ik kan zo snel even niks bedenken. Dr. Patrick Moore heeft zelf ook al toegegeven dat hij een dom antwoord gaf, meer is er wat mij betreft niet over het filmpje te zeggen. Oké, nog één ding; iemand heeft het aanbod geaccepteerd:
https://www.youtube.com/watch?v=M8sgEhpHM4k

“Monsanto heeft altijd beloofd dat deze Bt-bacterie alleen schadelijk is voor insecten. Maar ook hier bewijzen onafhankelijke onderzoeken het tegendeel. Canadese onderzoekers keken hoeveel GMO gifstoffen terug waren te vinden in het bloed van zwangere vrouwen.”

In eerste instantie lijkt je te willen bewijzen dat Bt ook schadelijk is voor mensen, maar vervolgens laat je alleen zien dat het aanwezig is in ons lichaam. Dat is niet zo vreemd als we eten consumeren met (acceptabele) residuen. We treffen zoveel stoffen in ons lichaam aan, met name veel stoffen die we nodig hebben. Dat is geen bewijs dat ze schadelijk zijn, en het betekent al helemaal niet dat wij nu ineens door het eten van Bt-maïs “zelf het Bt-gif produceren”.

Dat het in ons lichaam wordt aangetroffen wil natuurlijk wel zeggen dat hier serieus naar gekeken moet worden, maar dat gebeurt ook. De Europese Commissie heeft in 2010 een rapport uitgebracht waar gekeken is naar de impact op het milieu en mens- en dierlijke gezondheid, waarin de volgende conclusie werd getrokken.

The main conclusion to be drawn from the efforts of more than 130 research projects, covering a period of more than 25 years of research, and involving more than 500 independent research groups, is that biotechnology, and in particular GMOs, are not per se more risky than e.g. conventional plant breeding technologies.

Het interessante van de Bt discussie is dat we het mooi kunnen vergelijken met de toepassing die wordt toegestaan in de biologische landbouw, waar Bt op de gewassen wordt gesproeid. In een onderzoek van Wolfenbarger et al. (2008) werd gekeken naar de impact op ongewervelden die in de maïs verblijven maar niet van het gewas eten (zoals vlinders). Daaruit bleek dat een Bt-veld meer biodiversiteit heeft dan een veld waar Bt gesproeid wordt. De biodiversiteit ligt natuurlijk nog hoger in een veld waar geen enkele vorm van insecticide wordt gebruikt, maar dat is logisch aangezien insecticide bedoeld zijn om vraat door insecten tegen te gaan.

Numbers of predators and herbivores were higher in Bt crops compared to sprayed non-Bt controls, and type of insecticide influenced the magnitude of the difference.

Bt gewassen hebben ook gezorgd dat boeren minder in contact hoeven te komen met pesticiden. Daarnaast heeft de overstap voor veel boeren positief uitgepakt wat betreft opbrengst. In 2013 heeft de European Academies Science Advisory Council (EASAC) aangegeven dat gentech gewassen juist kunnen bijdrage aan veiligheid en duurzaamheid.

Controversies about the impact of genetically modified (GM) crops have too often been based on contested science or have confounded effects of the technology with the impact of agriculture per se or changes in agronomic practice. It is vital to address the policy disconnects because there is a wide range of opportunities in prospect for improving agricultural productivity and efficiency, environmental quality and human health, by using all available technologies where appropriate.

Het EASAC is een onafhankelijke organisatie die de bundeling van kennis in Europa vertegenwoordigt. Hun conclusie komt overeen met die van meer dan 270 onderzoeks- en gezondheidsinstituten die beamen dat genetische modificatie niet meer risico met zich meebrengt dan kunstmatige selectie. Dit is waarom ik vóór genetische modificatie ben. Ik wil dat boeren de gelegenheid hebben om de meest duurzame praktijken toe te passen. De impact op het milieu vind ik belangrijker dan het ongemak dat sommige burgers er bij hebben. Helaas weegt het laatste toch zwaarder in de politiek.

“Obama zei tijdens zijn campagne in 2007 ‘Mensen hebben het recht om te weten wat er in hun eten zit’. 90% van de Amerikanen wil GMO-vrij eten. En ze willen allemaal weten wat er in hun eten zit.”

Dat is niet helemaal waar. Het klopt dat als je Amerikanen vraagt “wil je genetische modificatie gelabeld hebben?”, dat 90% dan “ja” zegt. Maar als je ze vraagt of ze DNA gelabeld willen hebben, antwoordt nog steeds meer dan 80% “ja”. Aangezien DNA onderdeel is van elk organisme op aarde, zou een label hiervoor volstrekt nutteloos zijn, en waarschijnlijk alleen maar verwarrend werken.

DNA labeling image

82% van de meer dan 1000 ondervraagden steunt een verplicht label op GMO’s, en 80% steunt dit voor DNA.

De manier waarop je deze vraag stelt blijkt dus erg veel invloed te hebben. In deze twee voorbeelden is gevraagd of mensen een label voor gemodificeerde organismen of DNA zouden steunen, maar als in plaats daarvan wordt gevraagd welke informatie men vindt ontbreken op de labels antwoordt slechts 7% dat ze een GMO-label willen. De burger vindt dit dus minder interessant dan je beargumenteert.

“Negentien landen maakten in oktober 2015 gebruik van een opt-out tegen genetisch gemodificeerde gewassen. Wat zoveel betekent als ‘We willen niks met die troep te maken hebben’.

De opt-out regeling waar zoveel Europese landen gebruik van hebben gemaakt is een prima voorbeeld van het verschil tussen politiek en wetenschap. We hebben in Europa een European Academies Science Advisory Council, die een uitspraak over biotechnologie doet waarin ze aangeeft dat de huidige wetgeving achterloopt, dat deze techniek voordelig kan zijn en dat we de gemodificeerde gewassen moeten evalueren op basis van het product i.p.v. de methode zelf, en toch gaat de politiek een andere richting op. Dit is exact dezelfde situatie waar veel milieuorganisaties over klagen als het gaat om klimaatverandering.  Het verbaast me dan ook nog steeds hoe weinig milieuorganisaties positief of zelfs neutraal zijn over genetische modificatie.

“Maar niet alleen onze gezondheid wordt voor opgeofferd voor winst. Ook dieren zijn het slachtoffer.”

Ik hoop dat ik een beetje heb laten zien dat dit niet alleen onjuist is, maar dat het bij correcte toepassing eerder andersom is. RoundUp is minder schadelijk dan de alternatieven en Bt gewassen zorgen dat voor meer biodiversiteit. Het modificeren van kippen maakt het mogelijk dat ze de vogelgriep niet meer doorgeven en varkens hoeven misschien niet meer te sterven aan varkenspest. Naar mijn mening is het daarmee een interessant hulpmiddel om duurzaam en veilig voedsel te creëren.

Met vriendelijke groet,

Tom van den Hove

 

Advertenties

Een gedachte over “Een open brief aan een Duurzaam Meisje

  1. Pingback: Misvattingen van de Duurzame Meisjes over GMO’s

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s